Je moet niet generaliseren, vinden we. Maar we doen het wel

Terreurorganisatie Islamitische Staat kent in Nederland bijna alleen maar tegenstanders. Islamitisch en niet-islamitisch. Maar in plaats van dat er een sterke band ontstaat tussen deze tegenstanders, ontstaan er onterechte beschuldigingen en ligt de islam onder een vergrootglas alsof we terug zijn in september 2001. De meest gehoorde oplossing? Naar elkaar luisteren, elkaar proberen te begrijpen en elkaar respecteren. Een oplossing die nooit als oplossing had mogen ontstaan.

Vroeger waren we niet geïnteresseerd in de islam, maar na 9/11 worden we vooral huiverig en worden er vraagtekens bij de islam gezet. Wat moeten we hier in het westen met deze onbekende, gewelddadige religie? Een jaar geleden komt hier nog een schepje bovenop: Islamitische Staat duikt op in Syrië en domineert sindsdien de nieuwsberichten. De organisatie begaat misdaden die zo onmenselijk zijn dat zelfs de terroristische groepering Al Qaida niets met hen maken wil hebben, en dat uit naam van de islam.

En dan komt het ineens dichtbij: IS is misschien slechts actief in Syrië en Irak, maar Nederland telt bijna een miljoen moslims. En deze moslims hanteren dezelfde leefregels en geloven in dezelfde God als aanhangers van IS. Het wordt pas echt eng als berichten naar buiten komen van radicaliserende Nederlandse moslims. Van de miljoen moslims in Nederland zijn er ongeveer 190 geradicaliseerd en uitgereisd naar Syrië om zich aan te sluiten bij IS. Van 65 andere moslims zijn de paspoorten ingetrokken, omdat de overheid reden had te vermoeden dat deze personen ook wilden uitreizen naar het Kalifaat van IS.

Verschil Nederlandse moslim en terrorist

Josef Stevens, hoofdredacteur van het tijdschrift Moslim Vandaag, ontvangt een aantal maanden terug een mailtje van een niet-islamitische vrouw. Zij vertelt dat ze in het nieuws zoveel leest over de misdaden van IS en dat ze van de moslims in Nederland een uitleg verwacht. Stevens vindt dit terecht. Volgens hem is het logisch dat er vragen ontstaan. IS handelt uit de naam van de islam en dat is dezelfde islam als de moslims hier in Nederland belijden. Dit is verwarrend en Stevens vindt dat moslims de vragen die dit oproept moeten beantwoorden. Klinkt logisch, maar daar tegenover staat dat je van een samenleving als Nederland ook mag verwachten dat haar inwoners het verschil kennen tussen een Nederlandse moslim en een terrorist.

Nederland is een tolerant land waar iedereen vrij is. Alle wereldreligies leven op dit kleine stukje grond naast elkaar, homo’s en zwarten hebben dezelfde rechten als hetero’s en blanken en ruim twintig procent van de bevolking is van allochtone afkomst. In zo’n multiculturele samenleving waar dertig procent van de bevolking hoogopgeleid is –  een getal dat alleen maar groeit – en veertig procent middelbaar opgeleid  is het opvallend hoe weinig kennis er eigenlijk is om tot genuanceerde opvattingen te komen. Weinig niet-islamitische burgers weten wat de islam inhoudt en angst voor het onbekende is wellicht niet meer dan menselijk. Maar waarom is de islam nog onbekend? Samen met ‘ons’ zijn de Nederlandse moslims bang voor de terreurorganisatie. Zij zien de misdaden en walgen hier net zo van als wij.

Geen verontschuldigingen

In januari werden op de redactie van het Franse tijdschrift Charlie Hebdo twaalf mensen neergeschoten door IS-aanhangers, omdat het tijdschrift afbeeldingen van de profeet Mohammed had geplaatst. Abdessamad Taheri richtte na de aanslag de Facebookpagina ‘Nietmijnislam’ op. Taheri wilde met de Facebookpagina duidelijk maken dat niet alle moslims achter deze daden staan. Hij vertelt dat hij bij een eerste ontmoeting altijd eerst iets moet overbruggen. Het moet altijd eerst over zijn religie en achtergrond gaan voordat er ruimte ontstaat voor een ander onderwerp. Kennelijk moeten moslims zich eerst verantwoorden voor het gedrag van hun gewelddadige, ontspoorde ‘broeders’ voordat zij zelf als volwaardig gesprekspartners op andere terreinen worden geaccepteerd. Om dit soort blokkades sneller te doorbreken riep de burgemeester van Rotterdam Aboutaleb al in december 2014 alle moslims op om zich openlijk uit te spreken tegen IS. Maar waarom? Zoals Jeroen Pauw dit toentertijd omschreef is dit hetzelfde als dat blanke Nederlanders hun verontschuldiging zouden moeten aanbieden voor Anders Breivik. Hij vermoordde in 2011 77 mensen om de democratie te redden. En wij zijn voor democratie, nietwaar? Juist door als moslim aan te geven dat je tegen IS bent, bevestig je een connectie tussen jou en IS.

In onze samenleving worden sinds 9/11 alle fouten van één of een bepaalde groep moslims automatisch afgeschoven op álle moslims. Na de dood van Theo van Gogh werd de wetgeving rond terrorisme zelfs aangescherpt en ruim tien jaar later wordt deze moord ‘de moslims’ nog steeds kwalijk genomen. Het is een van de vele moslimmisdaden waar zoveel nadruk op komt te liggen dat het lijkt alsof niemand behalve moslims misdaden plegen. Maar bij het zien van een moslim moeten we niet automatisch denken aan Al Qaida, Mohammed Bouyeri, de moordenaar van Theo van Gogh of aan Islamitische Staat. We leggen de moord op Pim Fortuyn door een dieren- en milieuactivist ook niet op het geweten van Wakker Dier of de Partij voor de Dieren, dus laten we ophouden met de generalisering van iedere gebeurtenis waarbij een moslim betrokken is. Moslims hoeven zich niet uit te spreken tegen of te verontschuldigen voor iets waar ze niets mee te maken hebben, net als dat blanke Nederlanders zich niet hoeven uit te spreken tegen Breivik en milieuactivisten zich niet hoeven te verontschuldigen voor de dood van Pim Fortuyn.

De makkelijke oplossing is niet altijd de juiste

Radicalisering is eng en dichtbij en niemand zal dit proberen goed te praten. De overheid voert een concreet actieplan uit tegen jihadisme en allerlei psychologen zijn bezig de jongeren te helpen met de identiteitscrisis die ze hebben opgelopen. Wat niet-islamitische Nederlanders niet moeten vergeten is dat de radicale moslims slechts een heel klein percentage zijn van alle moslims die we hier in Nederland hebben. Kijk in Nederland om je heen en zie dat die miljoen moslims geen radicale terroristen zijn, maar onze buurman, klasgenoot, beste vriendin of schoonzoon. Wellicht zou het makkelijker zijn als alle moslims zich zichtbaar uit zouden spreken tegen IS. Maar een makkelijke oplossing is niet altijd de juiste oplossing. Moslimpsycholoog Naila Ghani Chaudry denkt dat de oplossing ligt in veel naar elkaar luisteren en elkaar respecteren. Het is zonde dat we pas naar elkaar gaan luisteren en elkaar gaan respecteren als we het nodig hebben om een probleem op te lossen. Toch blijft dit beter dan alle verantwoordelijkheid bij één partij leggen en dan te wachten tot het beter wordt.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *